Vuurtorenwachter Ted van der Zee vertelt...


Hij is verzot op de zee en verknocht aan het eiland, waar hij is geboren en als kind zijn vrije tijd doorbracht in strandhutten en grienden. Beide liefdes komen samen in het werk dat hij al meer dan 30 jaar doet, bij nacht en ontij en op eenzame hoogte op zijn post in de duinen van Schiermonnikoog. Of zoals Ted zegt: "Misschien wel de mooiste werkplek van Nederland".


De werkplek van Ted van der Zee bevindt zich op 40 meter hoogte in de (noorder) vuurtoren. Hij houdt de scheepvaart nauwlettend in de gaten. Via het radarscherm op zijn bureau, maar ook met het blote oog. Rijkswaterstaat spreekt liever niet van 'vuurtorenwachter', maar van nautisch verkeersleider. De verkeersleider voorziet zeevaarders, vissers en watersporters van allerhande gegevens over de waterstanden in de vaargeulen, de golfhoogte, de getijdenbewegingen en de weersvooruitzichten. Mocht er zich op zee een calamiteit voordoen, dan tekent hij namens de kustwacht voor de coördinatie van een eventuele reddingsactie.

 

Van der Zee doet zijn werk met groot plezier, zegt hij zelf. Het uitzicht vanuit zijn ronde werkkamer is prachtig. Zuidwaarts bevindt zich de Waddenzee die elk etmaal volstroomt met honderdduizenden kubieke meters water. Trekt de zee zich terug, dan vallen zandplaten en slikken droog. Van der Zee volgt de veranderingen van geulen en kreken op de voet. "Vooral na stormen en onweer kan de situatie opeens heel anders zijn".

Noordwaarts ligt de Noordzee met op een afstand van zo'n 20 kilometer de zogeheten 'Terschelling-Eemsroute'. Jaarlijks maken 400.000 zeeschepen gebruik van deze route. Als kleine, donkerblauwe speldenknoppen bewegen ze zich voort aan de horizon. Van der Zee: "In de weekenden komen soms enkele coasters naar het eiland toe. Vlak voor de kust gaan ze dan voor anker en viert de bemanning de zondag".

Op het radarscherm worden de schepen gemarkeerd. Mocht een schip op drift raken, dan geeft de computer een alarmbelletje en kan de verkeersleider de schipper waarschuwen.

Zijn passie voor de zee heeft Ted niet van een vreemde. Net als veel eilanders nam zijn vader jarenlang deel aan de walvisvaart. 'Mijn vader zat maandenlang op zee. Als hij terugkwam, vertelde hij over het leven aan boord van de Willem Barendsz, het schip waarmee de walvisexpedities werden uitgevoerd. Mijn vader was beenzager en hielp onderzoekers van de universiteit bij het uitzagen van koppen".

Wat zijn drang naar de zee is? Van der Zee: "Moeilijk te zeggen. Ik kan er uren naar kijken. Geen golf is hetzelfde. En in mijn vrije tijd ben ik veel op het water te vinden. Mijn vrouw en ik varen regelmatig uit met onze elf meter lange zeilboot".

De uitgestrektheid van de zee geeft hem op onzegbare wijze een besef van eigen nietigheid. In de zee gaan mysterieuze krachten schuil. Op de toren komt hij er mee in aanraking maar ook op zijn boot. "Bij slecht weer gaan de golven metershoog. Hoe dichter bij de kust, hoe steiler ze zijn. Brekers zijn het gevaarlijkst. Als een golf het hoogste punt bereikt en op dat moment als een watermuur instort, heb je het zwaar te verduren. Dan krijg je een enorme klap te verwerken. Zie je bootje dan maar bestuurbaar te houden".

"Kan het op de Noordzee spoken, op de Waddenzee niet minder. In november 2006 raakten vijf schepen van de bruine vloot, met in totaal zo'n honderd kinderen aan boord, verzeild in noodweer. Daarbij deden zich ook waterhozen voor. We hadden er grote moeite mee om al die opvarenden in veiligheid te brengen". 

Er waren plannen om de vuurtoren niet meer te bemensen, maar camera's en andere apparatuur het werk te laten doen. Gelukkig is dat plan afgeblazen. De toren blijft bemenst, 24 uur per dag.