Schipper Gert-Jan Klontje (KNRM)
"Het werk houdt meer in dan schepen in nood bijstaan"


Reddingboten worden geassocieerd met schepen in nood. terecht. Maar op de elanden zijn de redders veel meer dan dat. Schipper Gert-Jan Klontje van Schiermonnikoog: "Wij brengen jaarlijks tientallen mensen naar de vaste wal. gewond of ernstig ziek. Voor sommigen van hen weet je dat het de laatste reis is. Dat is zwaar, maar dankbaar werk".


Op een eiland als Schiermonnikoog krijgt dit soort werk nog eens een extra dimensie, omdat iedereen iedereen kent. Zo bracht Klontje zijn eigen schoonvader drie keer naar de wal, telkens met hartritmestoornissen. "Na de derde keer grapte ik dat het zo wel een beetje duur begon te worden". Weer serieus: "Uiteindelijk kreeg ik ook mijn schoonmoeder aan boord. Zij was ernstig ziek, werd bij ons thuis verzorgd, maar wilde naar huis om te sterven. Op de steiger veerde ze op, snoof de zeelucht op en zei dat ze het mooi vond zo. Ik heb toen nog een extra rondje gevaren. Ze genoot van het wad, de vogels en de mooie luchten".

Het voorval met zijn schoonouders lijkt uitzonderlijk, maar niets is minder waar. Met regelmaat krijgen Klontje en zijn bemanning dierbaren te vervoeren. "Ik ben hier opgegroeid. Als jongen werkte ik op verschillende boerderijen. Een van deze boeren moesten we overvaren naar de vaste wal, gelukkig toen hij op hoge leeftijd was. Op de steiger wachtte ik hem op. Hij zei: 'Gert-Jan, mijn aardse reis zit er op. En het laatste stukje doe ik graag met jou...' In Lauwersoog heb ik hem de hand geschud, zoals ik zoveel eilanders als laatste heb gegroet. Dat is eervol werk".

Gert-Jan vaart dergelijke reizen naar de vaste wal altijd zelf. "Er mag tijdens zulke tochten niets misgaan en die verantwoordelijkheid neem ik zelf. Maar ik vraag altijd wel twee man bij me om op radar en plotter mee te kijken. Simpelweg omdat het onder die omstandigheden moeilijker is om professioneel te blijven handelen".

En zo komt hij als vanzelf bij het volgende voorval. "Een paar maanden geleden moest ik een goede kameraad wegbrengen. Ook ernstig ziek. 's Avonds had ik nog aan zijn bed gezeten, twee uur later lag hij bij ons aan boord. Ik kreeg alleen een knikje en wist dat het 'over' was. Zijn zoon en schoonzoon zijn beiden bemanningslid bij mij en waren beiden aan boord. Op de intercom blijft het dan stil...". Het dreigt een triest verhaal te worden. "Het is ook niet altijd gemakkelijk. Wel dankbaar".

Natuurlijk zijn er ook andere verhalen. "We brengen zwangere vrouwen over. Als je dan later die kleintjes ziet, is dat genieten. En ook zware ongevallen kunnen goed aflopen. Dat geeft voldoening". Klontje vertelt daarbij onder meer over een zwaar bedrijfsongeval. Onderweg naar het boothuis zag hij bij het bedrijf van een goede vriend en voormalig werkgever een ambulance staan. "Dan schrik je, maar er was geen tijd om na te denken. De boot moest klaar!" De toestand van zijn oude werkgever leek bijzonder ernstig. "Hij had inwendige verwondingen en had zo veel pijn dat ik werkelijk dacht dat hij het niet zou halen". De man herstelde echter wonderwel.

"Het werk wat we doen wordt door de buitenwereld onderschat", stelt Klontje, die tegelijkertijd tegenspreekt dat de meest aangrijpende reizen uit zijn loopbaan allemaal patiëntenvervoer waren. "Ook op zee maken we aangrijpende dingen mee. Ik herinner me een vrachtschip dat na een aanvaring zinkende was. We kregen de bemanning aan boord, maar een man kon niet uit zijn hut worden bevrijd omdat de deur door de aanvaring was ontzet. Hij ging met het schip ten onder. Zijn maten hoorden die man nog schreeuwen...".

Hoe verwerkt Klontje een dergelijke hoeveelheid leed? "We hebben elkaar. Op de terugreis geef ik het roer altijd aan een ander en praat ik met de jongens. In het boothuis hebben we het er over. De een praat honderduit, de ander zegt niks. Dat kan en mag. Maar we houden elkaar wel goed in de gaten".

Naast de reddingsoperaties onderhoudt Gert-Jan het KNRM-gebouw en de reddingsboot en doet hij alle administratie. Hoewel het reddingswerk tot de verbeelding spreekt, ervaart Gert-Jan zijn werk als heel gewoon; hij is er op ingesteld.

Wonen op het vasteland is er voor hem niet bij. "Als je op een eiland geboren bent, ben je ermee verweven. Ik houd van de charme van wonen en werken op Schiermonnikoog, en vooral van de rust die het eiland uitstraalt. Alleen in het vakantieseizoen is het hier druk. Dan leeft het eiland van horeca en toerisme. Er is gelukkig nauwelijks criminaliteit en de krap duizend inwoners vormen een hechte gemeenschap. Samen doen we er alles aan om Schiermonnikoog te houden zoals het is. Voor mij is dit eiland een klein stukje paradijs, hoewel er voor onze kinderen wat werk betreft weinig toekomst is. De meeste jongeren van het eiland zoeken een baan en een toekomst op het vasteland, maar verbondenheid met het eiland blijft er altijd".


Toen
Het heeft na de oprichting van de Redding Maatschappij in 1824 een paar jaar geduurd voordat op het eiland een reddingboot gestationeerd werd. De voornaamste reden was het gebrek aan financiele middelen. In 1829 kon opdracht worden gegeven voor de bouw van een boothuis. De komst van de nieuwe boot moest echter vanwege ijsgang in de wintermaanden worden uitgesteld tot april 1930. De eerste redding door de eilander boot werd op 20 november 1831 verricht. De onverschrokken redders haalden toen vier bemanningsleden van het gestrande schip 'De Goede Verwachting'.

Nu
De reddingsboot Koning Willem I is zelfrichtend en kan ook onder extreem slechte weersomstandigheden zee kiezen. De zeskoppige bemanning heeft de beschikking over de modernste communicatie- en navigatieapparatuur. De rubberboot Edzard Jacob is er speciaal voor snelle hulpverleningen rondom het eiland. Door de geringe diepgang kan de boot op het Wad goed uit de voeten. De boot wordt over land vervoerd door een truck.

De bemanning van de reddingboot en de walploeg bestaat voor 100% uit vrijwilligers, onder leiding van een beroepsschipper van de KNRM, in totaal 25 man. Zij worden bij een alarm opgeroepen door middel van een pieper via het Kustwachtcentrum of via de regionale brandweeralarmcentrale.


*  Meer weten over de KNRM? Of een donatie geven? Klik hier.