Reisverslag
Chrisrik


Uitwaaien op Schiermonnikoog, dat doen jaarlijks meer dan 300.000 eilandgangers van wie de meesten voor 1 dag de oversteek maken. Dit kleinste bewoonde waddeneiland heeft een lengte van 16 kilometer en is 4 kilometer breed. het is het meest oostelijk gelegen Waddeneiland en een geliefde bestemming voor natuurliefhebbers.


Het eiland is in 1989 uitgeroepen tot Nationaal park en werd in 2003 in een tv-programma van de NCRV verkozen tot Mooiste Plek van Nederland. Niet ten onrechte wordt het 'het eiland in de branding' genoemd, of zoals de eilanders het noemen 'Us Lytje Pole'. Lytje Pole staat voor een klein polletje ofwel een klein stukje grond.

Het eiland is in de loop der jaren van plaats en grootte veranderd. Het 'wandelt' als het ware in oostelijke richting. Aan de oostkant groeit Schiermonnikoog aan, daarentegen is aan de westkant in het verleden veel grond weggeslagen. Stormvloeden overspoelden rond 170 het vroegere dorp Westerburen. 

Het eiland is vernoemd naar de grijze (schiere) monniken die er in de 12e eeuw neerstreken. het waren de cisterciënzer  monniken van het klooster Klaarkamp in Rinsumageest die in de 13e eeuw op het eiland (oog) een uithof stichtten. In 150 kwamen de kloostergoederen in het bezit van de Staten van Friesland, die ze in 1640 verkochten aan de adellijke familie Stachouwer. Twee eeuwen later werd de Haagse koopman mr. John Eric Banck de eigenaar. Hij liet de huidige waddendijk aanleggen. De laatste particuliere bezitter was de Duitse familie Von Bernstorff die het eiland na de Tweede Wereldoorlog gedwongen moest afstaan de Nederlandse Staat.


>  Voor uitgebreide geschiedenis van het eiland: Klik hier.


Van Lauwersoog naar het eiland

De vertrekplaats naar het eiland is Lauwersoog. In de verte zien we al de veerdam van het eiland. Na de bootreis is het druk. Komende en gaande bezoekers, wegbrengers, ophalers, bussen en taxi's rijden af en aan. De veerdam ligt een eind van het dorp af. Dat heeft alles te maken met eb en vloed. Zo kan men onafhankelijk van het tij toch op het eiland komen. Voor 1962 was dat anders. Tot dat jaar gebruikte men een dam uit 1927 die niet tot een diepe geul reikte. Men moest met paard en wagen in zee rijden om de passagiers op te halen of men maakte gebruik van kleine vletten.

Dorp
Schiermonnikoog heeft 1 dorp en de moeite waard om te bekijken. het draagt dezelfde naam als het eiland, maar wordt in de volksmond ook wel Oosterburen genoemd. Dit verwijst naar het dorp Westerburen dat in 1760 definitief door de zee werd opgeslokt. De bewoners zagen het wassende water aankomen en begonnen daarom in 1720 met de bouw van een woonkern meer landinwaarts op het eiland.

Vuurtorens
De 'skyline' van het dorp dat ingeklemd ligt tussen de duinen en de polder, wordt beheerst door twee vuurtorens, een witte en een rode. Beide stammen uit 1853. Toen de rode toren in 1911 een draaiend licht kreeg, werd de witte toren overbodig en kreeg hij de bestemming als watertoren (en tegenwoordig als zendmast).

Autoluw
Het is levendig in het kleine dorp. Door het bijna ontbreken van auto's (het eiland is autoluw), letten de fietsers minder goed op en ontstaat er een gezellige drukte. In het centrum van het dorp staat een walviskaak die geschonken is aan het eiland door Klaas Visser, kapitein van de walvisvaarder 'Willem Barentsz'.

Eilander huizen
Achter de kaak ligt het Willemshof waar een beeld van een 'Schiere monnik' herinnert aan de oorsprong van het eiland. We wandelen langs de mooie eilander huizen. Zo zien we het huisje 'In de Walvis' op het adres Langestreek 30. Het huis dateert uit 1759. Het dak loopt schuin af om de wind geen kans te geven. De hijsbalk die we nog bij diverse huizen zien, diende om het turf op zolder te hijsen. het bovenraam was vroeger een gevelgat waardoor brandstof naar binnen werd gebracht. De gezinnen woonden in 1 ruimte en sliepen in bedsteden.

Got Tjark

Ook zien we de Got Tjark, eilander taal voor Grote Kerk. Deze kerk is door het opkomende water drie keer afgebroken en weer opgebouwd. De huidige kerk staat er sinds 1866. Op de begraafplaats voor de kerk zien we het graf van Berthold Eugen Graf von Bernstorff, de laatste particuliere eigenaar van het eiland. Hij overleef op 23 november 1987 en het was zijn uitdrukkelijke wens om bijgezet te worden in het familiegraf op het eiland.

Natuur
Schiermonnikoog is meer dan het mooie dorp. Het is vooral een eiland waar de natuur ervoor zorgt dat wandelaars en fietsers zich in een paradijs wanen. En ook buiten het dorp zijn er - naast de natuur mooie bezienswaardigheden, zoals de Duitse bunker de 'Wassermann' en het vlak daarbij gelegen drenkelingenkerkhof 'Vredenhof'.

Zeker een bezoek waard is het brede strand, bij laag water tot 1,5 kilometer breed. En voor vogelliefhebbers is het eiland een paradijs. Bij de zandplaten, kwelders en binnenmeren zijn vele vogelsoorten waar te nemen, vooral in voor- en najaar. 

Foto: Foppe Schut

Aan ieder bezoek komt ook weer een einde. Jammer, maar we komen zeker terug!