Karel-Willem van der Geest en 'zijn' hotel Van der Werff


Klokslag tien stapt hij binnen. Voor twee kopjes koffie van 80 cent. "En een borreltje er achterna." Elke ochtend. Nou ja, niet op zondag uiteraard. Dan zit hij in de kerk. En niet op woensdag. Dan zit hij in de koffiekamer van de bejaardenwoningen.


"Doe de tweede maar!", roept stamgast Karel-Willem, 78 jaar, naar de barman achter de toog van de gelagkamer van hotel Van der Werff. Koffie nummer 1 is op. Zo dadelijk dat borreltje nog en dan is het basta, want hij komt hier niet om dronken te worden. Dat gevaar loop je hier vooral op zaterdagmiddag, tegen zessen, als de eilanders elkaar in de gelagkamer opzoeken rond het biljart. "Altijd zo geweest, niks veranderd", zegt Karel-Willem. Zo gaat dat al eeuwen op het eiland. En Karel-Willem was er al die eeuwen bij, zo lijkt het.

"Goed personeel", zegt hij, "en een jonge jenever voor 1,25". Wat hij van het hotel aan de overkant, Graaf Bernstorff, niet kan zeggen. Drie Euro! Zegt men. Zelf is hij er nooit binnen geweest. Nooit van zijn leven niet. "Al die fratsen", zegt hij. Daar aan de overkant, dat is voor een ander soort mensen. Wie op het eiland de lokale hartslag wil meten, hoeft niet ver; de kruising Reeweg / Middenstreek oversteken is voldoende. Van hotel Van der Werff, sinds jaar en dag de roemruchte huiskamer van het eiland, naar hotel Graaf Bernstorff, tien jaar jong, met een grand-café waar ze Illy-espresso serveren.

Jan Fischer, 25 jaar eigenaar van Van der Werff, maakt die oversteek een keer per jaar, op 1 januari om 1 uur 's nachts. Om de eigenaar van hotel Graaf Bernstorff een gelukkig nieuwjaar te wensen. En diens vrouw een zoen te geven. Dan loopt hij snel weer terug, want hij houdt niet zo van dat 'nouveau riche-gedoe'. Een scheiding der geesten, Al op de boot vanuit Lauwersoog, kun je raden welke hotelgasten waarheen gaan. Kaplaarzen: Van der Werff. Hakken: Bernstorff. Grof gebreide trui: Van der Werff. V-hals: Bernstorff. Rugzakje: van der Werff. Rolkoffer: Bernstorff. Twee werelden op 1 kruising.

Elk hotel heeft zijn eigen bus. Van der Werff had vroeger een Bedford, maar die is inmiddels afgekeurd en ingeruild voor een oude stadsbus uit Basel. Voor hotel Graaf Bernstorff rijdt er een Arriva-bus heen en weer met het logo van het hotel. Het is een ritueel, een paar keer per dag; zo gauw de boot uit Lauwersoog het eiland nadert, staan de bussen klaar.

Jan Fischer, ook wel Jan Blauwpak genoemd, staat te boek als 'de rijkste inwoner van het eiland', met een vermogen van drie miljoen Euro. "Die schatting is te laag", wil hij wel kwijt. Hij kent eilanders die veel meer hebben. Jan is de ongekroonde koning van het eiland, al doet zijn voorkomen dat niet vermoeden. Hij is soms moeilijk te verstaan, gesprekspartners kijkt hij zelden in de ogen en hij denkt na als hij zijn Zware Van Nelle rolt.

In de gelagkamer van Van der Werff komt iedereen. De eilanders komen er voor hun borrel, leggen er een biljartje. De toeristen komen er bij van hun fietstocht door de duinen, een wandeling over het brede, groenige strand en het spotten van eidereenden en roerdompen. En anders zijn ze hier gewoon voor die uitsmijter rosbief.

Jan Fischer is uitbater van wat je noemt 'een instituut'. Aanvankelijk stond op deze plek een 'herberch' in 1726, was het Recht- en Raadhuis van de Stachouwers, de vroegere eigenaren van het eiland, en later Posthuis en Wachtlokaal der Eersten Stoombootdienst Groningen - Schiermonnikoog. Van logement naar hotel. Dankzij veldwachter Sake van der Werff (1870 -1955), die meer brood zag in de horeca dan in de ordehandhaving en die in 1913 het pension kocht voor 7000 gulden. En daarna juffrouw Dien, zijn rechterhand, die tot haar dood in 1981 het hotel runde, nog in de tijd dat er voor het hele hotel 1 badkuip op poten was, met een geldautomaat voor warm water.

Nu hebben alle kamers een douche of bad en is Jan de baas. Hij was destijds vakantie-ober bij juffrouw Dien, toen hij nog studeerde in Groningen. Hij werd in een ander leven zelfs nog even producent bij Tros Aktua. Maar het hotelleven trok. Met een club belangstellenden ('De Vrienden van Schiermonnikoog') werd het mogelijk voor Jan om het hotel te kopen. Een soort crowd-funding dus.

Het werd zijn leven. Iedere middag om 13.00 uur wandelt Jan van zijn huis om de hoek naar het hotel. Na de laatste ronde telt hij de kas en wandelt weer terug.

* Jan  Fischer overleed op 31 augustus 2014. Zijn dochter Charlotte runt nu het hotel.