Het eiland in de winter


Het is een doordeweekse avond in januari. Je kunt als het ware een harpoen in het centrum van het dorp afschieten. Hoewel... in Hotel Van der Werff zijn toch wat toeristen te vinden. Twee Amsterdamse echtparen. Ze kennen elkaar niet, maar blijken in hun twintiger jaren dezelfde kroegen te hebben bezocht in de Nederlandse hoofdstad. Genoeg stof tot praten dus.


De Amsterdammers zijn niet de enigen. Ook een aantal eilanders weet het hotel te vinden. Ze komen er samen om een borrel te drinken en om een balletje te stoten. Want in de winterse maanden is het biljarten razend populair. Zo kent het eiland maar liefst tien biljartverenigingen. Samen goed voor een kleine honderd leden op een inwonersaantal van ruim negenhonderd.

"En verder zitten we hier, omdat er niets te doen is en omdat we hier kunnen roken", vertelt een eilander in de riante rookruimte van het hotel. Zijn naam hoeft niet vermeld te worden, net als veel andere eilanders. Ze willen vrijuit kunnen praten en citeren met een naam erbij leidt altijd tot problemen, denken ze. "Iedereen kent elkaar hier".

In de rookruimte komen achtereenvolgens twee mannengezelschappen. Het zijn veehouders, gepensioneerden en een frequent bezoeker van het eiland. Allemaal geven ze graag hun visie op de wintermaanden. Eens zijn zij het vaker niet dan wel. Dat januari de rustigste maand is, daarover bestaat welk overeenstemming. Helemaal in contrast met de vanwege kerst en de jaarwisseling toch behoorlijk druk bezochte decembermaand. "Het mooie van januari is dat je de klok hier dan kunt horen tikken", zegt de frequente bezoeker.

Volgens hotel medewerker Erik Berggren, die al veertien jaar bij Van der Werff werkt, wordt het eiland in de winterweekenden behoorlijk bezocht. Het komt vaak genoeg voor dat het hotel, dat plek heeft voor zo'n 100 tot 125 gasten, helemaal is volgeboekt. "Iedereen die in deze tijd hier is, komt dan naar ons toe. Als de gasten hier niet logeren, dan komen ze hier wel eten". Doordeweeks is andere koek. "We hadden hier vanavond 35 eters, maar het kunnen er ook zomaar 8 of 9 zijn."

Tot de jaren zeventig kwam er volgens de eilanders in de winter geen enkele toerist. Pas nadat het eiland op het aardgasnetwerk werd aangesloten, begonnen de eersten het hele jaar door te komen. "Daarvoor stookte niemand zijn huisje als het leeg was. Dat was veel te gevaarlijk met die losse gasflessen". De eilanders voelden daarnaast niet de noodzaak om door te werken in de winter. "De laatste maanden van de zomer werd er goed verdiend en dan ging iedereen op basis van die maanden inde WW."

Terwijl de mannen bier drinken in de rookruimte, wordt er door een aantal vrouwen in de gelagkamer gebiljart. In groepen van vijf spelen twee teams deze avond tegen elkaar. Een van de spelers is Lies de Jong (foto onder). Zij richtte 22 jaar geleden biljartvereniging 'Pommersjans' op. "De naam is een samentrekking van pomerans, het puntje van de keu, en sjans. We zijn een vrouwenteam."

Het biljartseizoen begint voor de eilanders ergens in oktober. In maart is het weer voorbij. Biljarten is niet het enige waarmee zij zich vermaken. Er zijn dartteams, klaverjastoernooien, zangkoren, een toneelvereniging, noem het maar op. Bijna iedere eilander is wel lid van een vereniging. "Niemand verveelt zich hier", zegt de 66-jarige eigenaar van It Aude Beuthus, Theo Kooy, in zijn café waar Kooy op een plakkaat twee keer vermeld staat als winnaar van zijn biljartclub. "En verder is het nu onze rustperiode. Het is even tijd voor ontspanning. Ik laat nu graag mijn hondje uit op het strand. Daar is niemand verder. iedereen laadt de batterij weer op voor het komende seizoen". 

Sommige eilanders doen dat anders. De winterperiode is bij uitstek het moment om op vakantie te gaan. Zo is de eilander vishandel gesloten; de eigenaar zit in Bonaire.

Veel andere horecagelegenheden zijn eveneens dicht of houden in elk geval doordeweeks de deuren gesloten. Veelal niet omdat de eigenaren op vakantie zijn, maar omdat er toch niemand komt. En er moet vaak gewerkt worden. In restaurant 'Het Wantij' is het personeel druk aan het schilderen. "Alle plafonds, kozijnen en muren worden geschilderd en we hebben de bar verplaatst", aldus eigenaresse Ellen. Volgens de vrouw, die overigens - hoe kan het ook anders - lid is van een biljartclub, is de winter de tijd dat de eilanders elkaar weer echt spreken. "Je ziet en groet elkaar in de zomer wel, maar eigenlijk spreek je elkaar dan niet echt".

Net zo als bij Het Wantij wordt ook bij fietsenverhuur Soepboer hard gewerkt. Niemand die er een fiets huurt, toch is zeker drie man personeel aan het werk. "Het is hier een drukke periode", vertelt werknemer Jos. "We hebben 4000 fietsen en die moeten allemaal gecontroleerd en onderhouden worden. Er gaat ook een grote partij uit. Die wordt verkocht als ze nog enige waarde hebben. Daarvoor komt dan weer een nieuwe partij voor in de plaats. Je vindt de oude fietsen door het hele land terug. Dan ben je een dagje in de Randstad en dan denk je: He, dat is er een van ons."

Goed, de eilanders hebben het dus ook in de winter naar hun zin, maar is het voor de toeristen eigenlijk wel leuk? "Het is hier heel stil. Je komt zelfs geen wandelaar tegen. Dat bevalt heel goed", zo vinden Marijke en Roelof die uit het zuiden van het land komen en een wandeling maken bij de oude vuurtoren. De oude mannen in de grote rookruimte bij Van der Werff zijn het daar wel mee eens, maar: "Schrijf maar op dat het hier heel saai is, dan blijft het hier ook lekker rustig".


Onder: Even terug in de tijd. Krantenartikel van 1 februari 1940.


>  Meer foto's van het eiland in de winter? Klik hier.