- Graf nummer 60 op Vredenhof: Van Unknown naar Known
    Tekst: Wyb Jan Groendijk - Bron: Dorpsbode 1 juni 2016


'A seaman, an airman known unto God'. Het zijn teksten die voorkomen op de grafstenen van het drenkelingenkerkhof Vredenhof. Zij vertellen ons dat identificatie niet meer mogelijk was op het moment dat deze lichamen aanspoelden op het strand van het eiland. Wat rest is de beschrijving van de Duitse legerarts van hoe het lichaam er bij lag en soms nog een korte lijst van gevonden voorwerpen die op het lichaam werden aangetroffen, beide bedoeld om eventueel later nog te dienen voor mogelijke identificatie.


Na de oorlog - in 1947 - waren deze rapporten belangrijk voor een afdeling van de Missing Research and Evaluation Service (MRES). Zij bezochten alle onbekende graven om te kijken of er nog identificatie mogelijk was. Ook Schiermonnikoog werd bezocht. Na het inzien van de Duitse rapporten werd wat betreft het Vredenhof besloten om geen geallieerde onbekende graven te openen. Dit omdat de rapporten duidelijk weergaven waarom er geen identificatie kon plaatsvinden op het moment van aanspoelen. En zo bleven op het Vredenhof twaalf graven onbekend - daarbij aangetekend dat onbekende zeelieden niet in het onderzoek zijn 'meegenomen'. Tevens ontbreken in het rapport uit 1947 de graven van twee onbekende vliegers.

Het was in de nacht van 6 op 7 juli 1941 dat verschillende Duitse steden het doelwit waren van bombardementen. Acht bommenwerpers keerden die nacht niet terug. Een daarvan was de Wellington R 1063 KO-D for Dog van het 115e Squadron. De bemanning had nog contact met hun basis, waarin ze meldden dat ze een noodlanding op zee moesten maken. Deze bommenwerper moet dichtbij Schiermonnikoog in de Noordzee terecht zijn gekomen. De Insulinde is nog uitgevaren om te zoeken naar overlevenden. Met andere woorden: iemand heeft deze noodlanding gezien.

Begin augustus spoelden er drie lichamen aan op het eiland. Twee daarvan konden worden geïdentificeerd, tw eten Oswald Matthews (20 jaar), piloot RNZAF, en William Strahan (25 jaar), navigator RCAF. Een derde lichaam kon op dat moment niet geïdentificeerd worden. Allen kregen op 7 augustus 1941 een laatste rustplaats op Vredenhof. Een vierde bemanningslid, Albert Webster, spoelde aan op een Duits eiland en ligt nu begraven in Kiel in Duitsland.

Na wat 'gelukjes' kreeg ik in 2008 contact met twee families: die van de vermiste vliegers James Bent (23 jaar), RAF wireless operator, en die van Kenneth MacLeay (22 jaar), RCAF wireless operator/airgunner. Van de derde vermiste vlieger, Kenneth George Mac Leay uit Aberdeen heb ik helaas nog geen familie kunnen traceren.

Omdat er bij de berging in 1941 al vermeld was dat het derde onbekende lichaam waarschijnlijk ook deel had uitgemaakt van dezelfde bemanning, was k natuurlijk wel erg nieuwsgierig naar het levensverhaal van deze vermiste vliegers. En dat heb ik geweten. Een uitgebreide correspondentie per e-mail naar Canada en Engeland volgde. En in de documentaire uit 2015 kwamen de families ook nog eens uitgebreid aan het woord.

En toen kwam het moment dat na een onderzoek het graf werd toegewezen aan een van de vermiste vliegers. Als bewijs diende het bergingsrapport uit 1941.

Op 16 juni 2016vindt 's morgens op het Vredenhof een zogeheten 're-dedictation' plaats (de onthulling van de grafsteen), in aanwezigheid van familie, tal van hoogwaardigheidsbekleders uit Den Haag en de loco-burgemeester van Schiermonnikoog.