Eiland van de Galliërs


Oud burgemeester van Schiermonnikoog, Sjon Stellinga, vergeleek het eiland en bewoners eens aldus: "Schiermonnikoog is als het Gallische dorpje van Asterix en Obelix. De inwoners 'slaan elkaar soms de hersens in', maar als de Romeinen komen, staan ze schouder aan schouder. Onoverwinnelijk zijn ze dan, zelfs een invasie van Julius Caesar weten ze te weerstaan."


De haan

Een voorbeeld is het voorjaar van 2016 toen het eiland 'onder vuur lag'. De bewoners vormen toen massaal een blok. Inzet van de strijd was de haan die tijdens Kallemooi - een traditioneel vruchtbaarheidsfeest op het eiland - in een mand aan de een mast omhoog werd gehesen. Het beest blijft daar drie dagen zitten, hoog en alleen, maar met voedsel en water.

"Barbaars", oordeelde de Dierenbescherming, die de eilanders vroeg om Kallemooi voortaan zonder haan te vieren. De oproep kreeg volop bijval uit heel het land. Als Galliërs namen de eilanders samen stelling tegen de kritiek. De haan wordt helemaal niet mishandeld, vond bijna iedereen.

Wyb Jan Groendijk, organisator van het feest en raadslid van Schiermonnikoogs Belang, diende in de gemeenteraad een motie in die het college van B&W opriep de traditie met de haan voort te zetten. De raad stemde unaniem met zijn voorstel in. De boodschap aan de rest van Nederland was duidelijk: Bemoei je er niet mee.

Eilander Auke Talsma onderschrijft dat. Een aantal jaren geleden zat zijn prachtige patrijs in de mand. "Helemaal niet zielig", aldus Talsma. "Het beestje vond het heerlijk. Na drie dagen kwam hij er blij en relaxed uit".

Bijzondere plek

Talsma houdt van het eiland. Hij zegt: "Dit is zo'n bijzondere plek. De natuur, de kleuren, de rust. Alles in hier mooi. Zeker ook in september. Dan is het eiland op zijn mooist. In de nazomer komt alles tot rust. Dan blijven zelfs de konijntjes rustig zitten".

Oud burgemeester John Stellinga: "Dit is een eiland voor poëzie. Het water is hier helderder, de lucht schoner. De branding die je nooit uit kunt zetten. De vuurtoren met zijn troostende licht. En dan al die variatie: er is strand, bos, er zijn weilanden met koeien, er zijn kwelders en duinen. En het is de donkerste plek van Nederland. Tijdens heldere nachten kun je de Melkweg zien."

Oud wethouder Bert Korendijk waardeert de vrijheid van het eiland. Hij verhuisde destijds van Winsum naar Schiermonnikoog en heeft er geen moment spijt van. "Ga naar de Balg, het oosterse puntje, en je hebt het hele eiland voor jezelf. Wandelend over die zandplaat die geen minuut dezelfde is, geeft je het gevoel dat je al een heel weekend op pad bent."

Toeristen

De toeristen, een kleine driehonderdduizend per jaar, worden liefdevol gasten genoemd. Logisch. Het toerisme bracht het eiland welvaart. Maar hoe ver moet je gaan? Veel Duitsers laten het eiland nu nog links liggen, zolang hun Audi of BMW niet mee mag hebben ze er niets te zoeken. Maar al wordt het autorijden ontmoedigd, echt autovrij is het eiland allang niet meer.

Auke Talsma zegt daarover: "Vroeger waren mensen relaxter. Ze praatten toen nog echt met elkaar. Er was tijd om samen op een bankje te zitten. Dan vroeg je elkaar of je nog een beetje vis had gevangen. Het leven was gemoedelijk. Nu is het toch wel hectischer. Volle boten, schreeuwende kinderen. En dan willen sommigen nog groeien naar vierhonderdduizend toeristen."

Talsma is niet tegen toerisme. En hij wil de kip met de gouden eieren niet slachten. Wel vindt hij dat we voorzichtig moeten zijn. Talsma woont al vijftig jaar in een vrijstaand huis aan de rand van het dorp. Hij kon het kopen dankzij de walvisjacht. Zoals zo veel eilanders ging hij kort na de Tweede Wereldoorlog de zee op, naar de Zuidpool op zoek naar walvissen. Dat verdiende goed. Een huis kopen kon toen alleen als je zelf kapitaal had,

Huisvesting

Van de walvisvaarders van toen zijn er nog slechts twee in leven. Ook nu is het heel moeilijk voor jonge eilanders om een huis te kopen op het eiland. Huizen zijn zo geliefd dat ze gemakkelijk tot vier ton kosten. De wachtlijst voor de schaarse huurwoningen is bovendien lang. En met wil niet dat op het eiland een situatie ontstaat als op het Duitse Waddeneiland Sylt. De huizen daar zijn zo duur geworden dat geen eilander het kan betalen. De oorspronkelijke bewoners wonen nu op de wal en het Duitse eiland is 'overgenomen'door rijkaards van elders.

Saamhorigheid

De eerder genoemde saamhorigheid en vechtersmentaliteit van Asterix en Obelix zal het eiland nog nodig hebben. Een Frans energiebedrijf staat klaar om in de buurt van het eiland proefboringen naar gas te doen.