De paaltjes...
Wilma Kieskamp - 4 mei 1998   (een verhaal met een knipoog...)

Schiermonnikoog, Nationaal Park. Iemand had de houten bordjes een flinke ram gegeven. Ze hingen scheef. Opzichter Otto Overdijk zag omvergetrokken palen in de duinen, langs het fietspad, in het bos. Een stil verwijt in het zo geordende landschap. "Nu kan ik ze zeker weer recht gaan zetten", mopperde hij.


Overdijk wist waar hij de daders moest zoeken. Een kleine, maar actieve groep bewoners van het eiland ageerde sinds het voorjaar tegen de nieuwe borden van Natuurmonumenten. De stichting is bezig overal in het land in zijn natuurgebieden de oude bordjes van donkergroen metaal te vervangen door (grotere) van geel-donkerblauw geverfd hout. Alleen op Schiermonnikoog gaf dat problemen...

De critici zijn serieus. Zie alleen de leeftijd van de man die de paaltjes omver trok: hij is over de zeventig. Volgens de opzichter had hij zeker veertig palen doelbewust uit het lood getrokken. Ouderenvandalisme? De dader zelf beweert dat er hooguit drie borden omver gingen.

Henk Koning werpt zich op als de woordvoerder van het stel. Gepensioneerd onderwijzer. Woont sinds veertig jaar op het eiland. Volgens sommigen 'een alternatieve'. Dat moet slaan op zijn drukke bemoeienissen met de natuur en de vogelstand op het eiland. Er is wat argwaan. Want hoe sympathiek ook, natuur is een typische liefhebberij van de 'import'. De echte eilanders zagen de natuur lang als vijand. Tegenwoordig is natuur er ook voor de toeristen. Een paar mooie bordjes erbij, prachtig.

Ook Henk Koning erkent dat het iets lachwekkends heeft om je druk te maken om paaltjes. Maar hij is tegelijk doodernstig. het gaat hier om een groter geheel.

Dat enorm geel-blauwe bord dat je waarschuwt om niet buiten de paden te wandelen, een vogel zou er van schrikken. De oude bordjes waren een met het landschap. "Het zijn gewoon reclame-objecten", sneert de oud-onderwijzer.

Zuinig op het aantal borden zijn ze bij Natuurmonumenten ook al niet. Er zijn er tientallen bij geplaatst.

Schiermonnikoog valt volgens de bordenbestrijders ten prooi aan de verkeutering van het landschap. Overal moeten bordjes bij, natuur mag niet meer gewoon natuur zijn. Natuur wordt entertainment voor de zondagmiddag. Wat ook steekt: de duinen van Schiermonnikoog zijn niet eens eigendom van Natuurmonumenten. De organisatie pronkt met andermans veren, aldus de bordenbestrijders...

De verwijten doen opzichter Overdijk van Natuurmonumenten eens diep zuchten. Hij vindt het zo jammer. Doe je als organisatie zo je best om natuurbeheer verantwoord aan te pakken, is het nog niet goed. De nieuwe borden en palen zijn er - in heel Nederland - juist gekomen omdat wandelaars achteraf niet wisten dat ze door een natuurgebied waren gewandeld.

Volgens het nieuwe concept mag een bordje niet meer rusten op een metalen paal. Stoer hout moet het zijn. De gezaagde, onbewerkte kastanjehouten balken van 11 bij 11 zien er uit alsof je er eigenlijk je paard aan vast hoort te leggen.

Prachtig vindt de opzichter ze. Zeker als de palen gaan verweren en een worden met het landschap. Overdijk begrijpt niet waarom uitgerekend natuurliefhebbers roepen dat ook houten palen al niet deugden, of dat ze te dik zijn. Wel wil Natuurmonumenten best nog eens kijken of het met minder bordjes ook kan.

Maar de critici hebben een punt. Hoe moet dat straks, als na drie maanden broedseizoen op 15 juli de borden voor de rest van het jaar worden verwijderd en de palen eenzaam achterblijven in het landschap? Om die metalen palen keek je nog wel heen. De houten balken blijven kunstwerken in het duin.

Al wordt er aan beide kanten nog wel gelachen, de sfeer is wel zo gebeten dat de opzichter maar niet is gaan kijken naar de ludieke protestactie van het groepje critici. langs de weg naar het Noordzeestrand werden daarbij de palen 'aangekleed'. Henk Koning maakte van de hem toegewezen paal een strandpaal. met een eigen leuze: 'Hou je van palen, dan word je lid van Natuurmonumenten'.

Maar van de andere palen blijven de tegenstanders voortaan af. Ze kijken wel uit om er nog eens wat om te trekken. De dader werd betrapt door een oplettende burger, eigenaar van een kampeerboerderij, die de opzichter belde. Zo gaat dat op een eiland.

De opzichter hoefde maar een enkel telefoontje te plegen. "Je zet ze recht of ik bel alsnog de politie". Toen is de 70-jarige maar even op de fiets gestapt. Lang hoefde hij niet te zoeken naar de bordjes. Hij zag ze uit de verte al...