Barnsteen     
Casper Meinders


Iemand zei: "Ik kom al jaren op Schiermonnikoog, maar barnsteen heb ik er nog nooit gevonden. Waar vind je dat?" Tja, waar vind je dat? Gewoon op het strand. Door je ogen open te houden en te kijken. Verwacht niet direct hele grote klompen. Vaak zijn het steentjes zo 'groot' als een grindkorrel. Als je geluk hebt, zijn ze zo groot als een suikerklontje en als je heel veel geluk hebt, vind je een barnsteen zo groot als een tennisbal. Maar die zijn zeldzaam...


Zuidoosterwind is op zich een gunstige windrichting. Die zorgt er voor dat een onderstroom de barnsteen vanaf de westkust van Denemarken - waar miljoenen jaren geleden een groot oerbos stond - naar het strand van Schiermonnikoog brengt. Deze stroming zorgt er ook voor dat barnsteen vooral op Schiermonnikoog en Ameland gevonden wordt.

Plekken waar veenhout op het strand aanspoelt, kunnen plekken zijn om barnsteen te vinden. Doordat veenhout een soortgelijk gewicht heeft als barnsteen, kan het gelijktijdig aanspoelen. Maar barnsteen vind je in de eerste plaats door goed te kijken. En zo'n steen(tje) vinden blijft bijzonder! Een steentje van miljoenen jaren oud, ligt daar opeens zomaar aan je voeten. Mooi toch?

Wat is barnsteen eigenlijk? Het is geheel gefossiliseerde hars. Dat fossiliseren duurt miljoenen jaren. Kopal - wat ook op het strand van Schiermonnikoog te vinden is - wordt wel eens verward met barnsteen. Ze lijken ook erg op elkaar. Kopal is in tegenstelling tot barnsteen half gefossiliseerd en dus veel 'jonger'. Omdat het veel jonger is (nog steeds duizenden jaren oud) voelt het nog iets 'plakkerig' en ruikt het ook naar 'dennen'  als je het opwrijft. Het heeft nog miljoenen jaren nodig om een echte barnsteen te worden.

Een snelle test om te kijken of je kopal of barnsteen hebt gevonden, is door de steen met je nagel proberen in te krassen. Bij kopal lukt dat en bij barnsteen niet. Een rigoureuze test is om kopal in kokend water te leggen. Het knapt dan als veiligheidsglas uit elkaar. Ik raad de eerste test aan.

En twijfel je of je barnsteen hebt gevonden? Dan kun je je vondst ook laten zien bij het eilander Schelpenmuseum 'Paal 14' van Thijs en Annelies de Boer. Daar krijg je zeker antwoord op je vraag.

Eind oktober 2016 had ik veel geluk en vond 'een knoeperd' van een barnsteen tussen paal 10 en 11. Gewoon op de vloedlijn. Geen zuidoosterwind, geen veenhout, gewoon mazzel.


>  Zie ook de Facebook-pagina van Casper.  Klik hier.


Bij foto boven: 
Barnsteen is fossiele hars van prehistorische naaldbomen. Miljoenen jaren geleden droop die hars uit de bomen en versteende daarna. Soms kwamen er insecten in vast te zitten. De hars versteende met de insecten er in. Door de ouderdom ging de kleur van de insecten verloren; daarom zie je ze nu altijd als zwart.