Arrivé op Schiermonnikoog

Wio Joustra


Toen ik vanaf begin jaren '80 van de vorige eeuw regelmatig op het eiland begon te komen, werd ik door de obers van Hotel Van der Werff aanvankelijk genegeerd, met name op hoogtijdagen als kerst en oudejaarsavond. Ik bevond mij dan in het gezelschap van arrivés, vrienden die al sinds hun jeugd het eiland bezoeken en deelde mee in de rondjes die zij met het opsteken van een hand achter in het café in de wacht wisten te slepen. Zonder te betalen uiteraard, voor hen bestond de schuldenlast slechts op papier.


Nieuwkomer
Het opsteken van de hand durfde ik als verlegen nieuwkomer niet, ook al ben je van nature niet verlegen, in Hotel Van der Werff word je het wel gemaakt - en dus begaf ik mij schoorvoetend naar de kist wanneer het mijn beurt was om een rondje te bestellen. Daar heb ik wel staan wachten tot alle bekenden van de obers lang en breed - en in sommige gevallen wel twee keer - bediend waren. Pas toen er even een hiaat ontstond in het pandemonium van de overvolle, dorstige gelagkamer, was het mijn beurt. En direct afrekenen natuurlijk. Wie dacht deze vreemdeling wel te zijn?

Arrivé
Bij mijn vrienden aangekomen met het zo heldhaftig verkregen rondje, verdween de zelfvoldane glimlach al snel van mijn gezicht. Hun glazen waren al lang weer gevuld. De conversatie was niet eens onderbroken. Van achter uit het café had een van hen een hand opgestoken. De mooie dag, jaren later, dat ik op het terras een kopje koffie wilde afrekenen en ober Durk bijna plechtig meedeelde dat ik het wel mocht laten opschrijven, herinner ik me als was het gisteren. Arrivé bij Hotel Van der Werff!! Ik koester het tot op de dag van vandaag...

"Ach, als je maar vriendelijk bent, roep ik altijd maar", zei uitbater Jan Fischer zonder ook maar een spoor van ironie. Die vriendelijkheid dateert uit de belle epoque van Sake van der Werff. Toen stond er nog veel meer in het briefhoofd: 'Groote Lom'rijke Tuin, Tennisbanen, Auto bij Aankomst der Veerboot, terras met Uitzicht, Op Strand en Duinen, Zeebaden vanuit het Hotel'. En: 'Op telefonisch verzoek komen wij u persoonlijk tegemoet lopen'. Sake van der Werff heeft het wadlopen ontdekt.

Sake van der Werff
IJdelheid was Sake niet vreemd. Hij was een Oranjeklant (vanwege de jacht had hij met name wat met Bernhard), en waande zich de steun en toeverlaat van de adel, van hooggeplaatste personen. Wie in het kantoortje van het hotel het boek 'Vooraanstaande personen' doorleest, komt juweeltjes van public relations avant la lettre tegen. Zo was Schiermonnikoog bijna even beroemd geworden als Jalta. In november 1939 stuurde Sake van der Werff brieven aan koningin Wilhelmina, koning Leopold van België, Hitler en Chaimberlain met het voorstel op het eiland een vredesconferentie te houden. Alleen Hitler antwoordde niet.

Huwelijksgeschenk...
Sake kreeg wel vaker het deksel op de neus. Zo bood hij - zonder ook maar enige zeggenschap over het hele eiland te hebben - Schiermonnikoog aan het prinselijk paar Juliana en Bernhard aan als nationaal huwelijksgeschenk. Het eiland viel echter buiten het criterium van 'blijvend gebruiksobject' dat als leidraad diende voor het Nationaal Comité Huwelijksgeschenk. Volgens de Kamerheer van de kroonprinses was het plan van Van der Werff dan ook onuitvoerbaar. 'Hare Koninklijke Hoogheid zou Schiermonnikoog nimmer als geschenk kunnen aanvaarden'. Desondanks bood de ongekroonde koning van Schiermonnikoog het prinselijk paar in de jaren die kwamen bij elke vreugdevolle gebeurtenis zijn 'hartgrondige gelukswensen' aan. 

Zelfbeheersing
Voormalig eigenaar Jan Fischer hield van goede cafés. en onder goede cafés verstond hij uitspanningen waaraan zo weinig mogelijk is verspijkerd. Fischer: "Waar de uitbater zichzelf de nodige zelfbeheersing heeft opgelegd. Prachtige cafés zijn kapot gemoderniseerd. Doodzonde! Ik heb me heilig voorgenomen daar niet in te trappen". Dochter Charlotte zet als eigenaar de lijn van vader voort.

Sake, een PR-man
Hotel Van der Werff heeft een op het eerste gezicht onverklaarbare aantrekkingskracht op BN-ers (Bekende Nederlanders). Jan Fischer zei daarover: "Dat was in de tijd van Sake van der Werff en Juffrouw Dien ook al zo. Sake was een geboren PR-man. Niemand kon iets hebben of er ging weer een ingelijste wandelkaart van het eiland naar toe. In een lente verstuurde hij soms wel twintig eerste kievitseieren van het eiland".

Dat Hotel Van der Werff een lustoord is geworden voor BN-ers heeft ook met Fischer te maken. Ooit liet Jan Fischer zich door eilandgast Wibo van der Linde overhalen om als producer te komen werken bij Tros Aktua. Zo leerde Fischer Hilversum kennen en - zo bleek toen hij het hotel overnam - Hilversum leerde hem kennen. Slechts een handjevol eilanders heeft iets met BN-ers. voor de rest blijven het buitenstaanders. Echte eilanders sluiten de gelederen; die moeten met elkaar door de tijd.

Eetzaal
Voor de keuken hoef je de reis naar het eiland niet te ondernemen. De keuken hanteert de gewone Hollandse kaart. altijd lekkere soep vooraf en op vrijdag vis. De eetzaal is echter de mooiste van Noord-Europa. Slechts die in de duurste hotels van de Europese hoofdsteden kunnen wedijveren met de eetzaal van Hotel Van der Werff.

Verknocht
Wie eenmaal aan Hotel Van der Werff verknocht is, blijft het hotel trouw. Van gastvrijheid in de traditionele zin van het woord is geen sprake. Maar in de letterlijk betekenis van het woord wel. De gast is in Hotel Van der Werff vrij, zo vrij als een vogel. Hij wordt vrij gelaten. Hij wordt met rust gelaten. 

 

* Zie ook de pagina over Hotel van der Werff.