Schiermonnikoger taal & Taalroute

Taal - dialect

Nog maar een klein aantal eilanders spreekt het dialect. Het lijkt op een mengeling van Oud-Fries met Scandinavische invloeden. Waarschijnlijk mis het ontstaan in de tijd van de zeevaart. In de 17e eeuw waren de scheepvaart en de visserij de belangrijkste bestaansmiddelen op het eiland. Van 1872 tot 1934 was er ook een zeevaartschool.

Er zijn verschillende publicaties uitgegeven in het dialect. Een roman, vele dichtbundels en ook een grammaticaboek (foto links) met 30.000 eilander woorden. Het eiland kent ook een eigen volkslied.


Het eilander volkslied

In 2006 behaalde het eiland de titel 'De mooiste plek van Nederland'. En terecht. Dat werd ondersteund door het zingen van het eilander volkslied in de Got Tjark.

Wer it darp so jaif en freeuwnlik,
Schul gie un it tichte grien,
Yn’e lete fan de dune,
Feilich het us wids der stien,
O, wat het dy lytje pole,
Us toch fole, fole jeeuwn,
Wer w’aik swalkje, werd w’aik winje,
Tink w’oon us gebeurtegreeuwn.
Waar het dorp zo lief en vriendelijk
Schuil gaat achter het dichte groen
In de luwte van de duinen
Veilig heeft onze wieg er gestaan
O, wat heeft ons kleine eiland
Ons toch veel, heel veel gegeven
Waar we ook gaan en waar we ook wonen
Denken we aan onze geboortegrond.

Wer it straun sò breed en flak is,
En het dúnsaun helder wyt,
Wer ‘t een lost is om tò túeven,
Grien en blome wiid en syd,
Wer de seewiin ieuwr ‘e dún strykt,
En de loft sò fris en seeuwn,
Der, der kin wy fleurich sjonge:
‘Meu is ús gebeurtegreeuwn’.
Der, der kin wy fleurich sjonge:
‘Meu is ús gebeurtegreeuwn’.

Waar het strand zo breed en vlak is,
En het duinzand helder wit,
Waar het een lust is te vertoeven,
Groen en bloemen wijd en zijd,
Waar de duinwind over het duin strijkt
En de lucht zo fris en gezond,
Daar, daar kunnen wij fleurig zingen:
‘Mooi is ons geboortegrond’.
Daar, daar kunnen wij fleurig zingen:
‘Mooi is ons geboortegrond’.
Wer de slaggen fan de tjarkklak,
Helder klinke fier yn ‘t reeuwn,
Wer w’yn rast en frede livje,
Wer men altyd wille feeuwn,
Mei ‘de jieren gain en komme,
En fan ‘t aude wenich bleeuwn,
Wy, wy sille ‘t neut verjette,
‘t Eilaun, ús gebeurtegreeuwn,
Wy, wy sille ‘t neut verjette,
‘t Eilaun, ús gebeurtegreeuwn.

De Taalroute

In 2010 werd op feestelijke wijze de Taalroute in gebruik genomen (foto onder). Op de route vindt u tegels met gedichten van die dichters van het eiland: Lammert Wiersma, Pita Grilk en Jacob Fenenga. Ze zijn onder meer te vinden bij de vuurtoren, de zeedijk, bij Vredenhof en bij de Bank van Banck. 


Alle gedichten van de taalroute. Klik op foto om iets te vergroten.


Us Taal

Nuver is ús taal,

Meulik om te leren,
Sjongerich is ús taal,
Swiet om te heren!

Ienfaudig is ús taal,
Net bot, net plaat;
Scharp is ús taal
By nyd en haat.

Meuje is ús taal,
Meujer as wy wette;
Liet ús dy memmetaal
Derom neut besmette

 

 

 

Lammert Wiersma, ca. 1950

Freounen op ús lytje pole

 

Wette jimme was ús to wachtjen stië,
Dat ús taal dy ús so nooi is
Stadlich oon tô greoune gië!

Freounen wer jimme aik wenje meije
Blieuw ús meuje taal getreouw;
Us mem leesde ús de airste klanken
Sang har oon it widseteouw!

Sille wy de taal bewarje
Dy ús mem ús mooijeoun het;
Dan motte wy dat yn ôles teune
Fan it rastich tôsjain komt it net!


Lammert Wiersma, 1951



Fier, heel fier fan’t drokke livven,
Mooi de gotte see ferbeeuwn,
Lei in plak, dat us so nooi is,
Dat is us gebeurtegreeuwn.
Tichtby wer de brauning klond’re,
Op’e banken feur de waal,
Heersden wy de aiste klanken,
Fan us meuje memmetaal.

Heersden wy de aiste klanken,
Fan us meuje memmetaal.

Wer it darp so jaif en freeuwnlik,
Schul gie un it tichte grien,
Yn’e lete fan de dune,
Feilich het us wids der stien,
O, wat het dy lytje pole,
Us toch fole, fole jeeuwn,
Wer w’aik swalkje, werd w’aik winje,
Tink w’oon us gebeurtegreeuwn. 

Wer it straun sò breed en flak is,
En het dúnsaun helder wyt,
Wer ‘t een lost is om tò túeven,
Grien en blome wiid en syd,
Wer de seewiin ieuwr ‘e dún strykt,
En de loft sò fris en seeuwn,
Der, der kin wy fleurich sjonge:
‘Meu is ús gebeurtegreeuwn’.
Der, der kin wy fleurich sjonge:
‘Meu is ús gebeurtegreeuwn’.

Wer de slaggen fan de tjarkklak,
Helder klinke fier yn ‘t reeuwn,
Wer w’yn rast en frede livje,
Wer men altyd wille feeuwn,
Mei ‘de jieren gain en komme,
En fan ‘t aude wenich bleeuwn,
Wy, wy sille ‘t neut verjette,
‘t Eilaun, ús gebeurtegreeuwn,
Wy, wy sille ‘t neut verjette,
‘t Eilaun, ús gebeurtegreeuwn.


> Zie ook onze pagina met gedichten. Klik hier.