- Dossier gasvondst 2017 - pagina 2 (17 okt. t/m 15 nov.)

    U bent nu op pagina 2 van het dossier Gasvondst.
    Voor pagina 1, klik hier > dossierpagina 1 

17 oktober 2017

Motie van vier partijen in de Friese Staten
Met een duidelijke motie laten vier partijen in de Friese Staten (FNP, SP, GL en PvdD) weten dat ze verwachten dat de provincie Friesland er alles aan doet om nieuwe gaswinningen bij Schiermonnikoog te voorkomen. Na de overduidelijke wens van de bewoners van het eiland en de burgemeester van Schiermonnikoog is de motie een duidelijke steun in de rug voor een daadwerkelijke ommekeer in de manier waarop de winning van fossiele brandstoffen bij de Wadden altijd maar door kan gaan. Het is de vraag of de drie bedrijven die geld willen verdienen aan het aardgas bij het eiland zich iets zullen aantrekken van de groeiende protesten.

Motie van de vier eilander raadsfracties
De vier eilander raadsfracties hebben zich ook via een motie uitgesproken dat alles in het werk moet worden gesteld om verdere proefboringen en mogelijke gaswinning ten noorden van het eiland te voorkomen. De partijen willen inzetten op een toekomst met duurzame energievoorziening. Burgemeester Ineke van Gent meldt dat het college deze oproep van harte ondersteunt. De motie wordt onder de aandacht gebracht bij de betrokken bedrijven en overheden.

20 oktober 2017

(Voormalig) minister Kamp stuurt een brief (zie hieronder) aan de Tweede Kamer naar aanleiding van het verzoek van het lid Van Tongeren (GL), gedaan tijdens het ordedebat van 28 september 2017.


De Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten Generaal
Binnenhof 4
2513 AA DEN HAAG

Datum   20 oktober 2017
Betreft   Gasvondst in Noordzee 20 kilometer boven Schiermonnikoog

Geachte Voorzitter,
Hierbij stuur ik uw kamer, naar aanleiding van het verzoek van het lid Van Tongeren (Groenlinks), zoals gedaan tijdens het ordedebat van 28 september 2017 (kenmerk 2017Z12888), een toelichting op de gasvondst in de Noordzee 20 kilometer ten noorden van Schiermonnikoog.

Ik heb in maart 2015 aan Hansa Hydrocarbons (hierna: Hansa) op grond van de Mijnbouwwet een opsporingsvergunning voor koolwaterstoffen verleend voor een gebied in de Noordzee, met daarin het voorschrift om een proefboring uit te voeren. Deze proefboring is ondertussen uitgevoerd en heeft geleid tot genoemde gasvondst.

Zoals onder andere uiteengezet in de Energienota 2016 en zoals ik ook diverse malen heb toegelicht in uw Kamer, blijft gas de komende decennia in de energietransitie nog een onmisbaar element in de Nederlandse energiemix. Door de afspraken die zijn gemaakt in het kader van het klimaatakkoord van Parijs en alle inspanningen ten aanzien van de energietransitie is wel sprake van een snel groter wordend aandeel van hernieuwbare energiebronnen in deze energiemix. De gasvondst van Hansa is geenszins strijdig met het klimaatakkoord van Parijs of alle inspanningen om het aandeel hernieuwbare energie in de energiemix zo snel mogelijk te vergroten.

De risico’s van deze tijdelijke poefboring, 20 kilometer uit de kust, zijn vooraf beoordeeld mede op basis van het besluit algemene regels mijnbouw milieu en ingeschat als beperkt. Er is ook geen sprake van enige strijdigheid met de strikte voorwaarden zoals, ter bescherming van het Natura 200 – gebied Waddenzee, opgenomen in de Structuurvisie Waddenzee. En ook niet met de aangescherpte restricties voor nieuwe mijnbouwactiviteiten op en om de Waddeneilanden, zoals die gelden op basis van de per 1 januari 2017 in werking gestreden Mijnbouwwet.

Indien Hansa voornemens is gas te gaan winnen in het gebied, moet allereerst een winningsvergunning worden aangevraagd. Daarnaast dient Hansa dan een winningsplan in te dienen. In di geval zal mijn opvolger een besluit moeten nemen over deze winningsvergunningaanvraag en de gevraagde instemming met het winningsplan. Verder heeft Hansa nog een omgevingsvergunning (indien binnen de 12-mijlszone) of een mijnbouw milieuvergunning (indien buiten de 12-mijlszone) nodig voor de plaatsing van een eventueel productieplatform.

Op basis van de nog door Hansa in te dienen aanvraag voor een winningsvergunning, zullen mijn adviseurs een oordeel geven over de verwachte hoeveelheid te winnen gas. De in de media genoemde totale omvang van de gasvondst van 50 a 60 miljard kubieke meter gaat uit van een extrapolatie van de feitelijke gasvondst naar nog niet aangeboorde nabijgelegen gasvoorkomens, en is daarmee waarschijnlijk te optimistisch.

Aangezien het gasveld deels ligt binnen de 12-mijlszone zal een seismische risicoanalyse onderdeel dienen uit te maken van het winningsplan. Als onderdeel van de besluitvorming voor de gaswinning zal ook de specifieke locatie van een eventueel productieplatform aan de orde zijn. Mocht Hansa daarbij opteren voor een locatie binnen de 12-mijlszone dan zal daarbij, zoals uiteengezet in artikel 7a van de, per 1 januari 2017 geldende Mijnbouwwet, het minimaliseren van de zichtbaarheid van het platform aan de orde zijn.


Was  getekend
H.G.J. Kamp
Minister van Economische Zaken


Ook op 20 oktober ontvangt Sandra Beckerman (SP) een antwoord van de minister op de door haar op 29 september ingestuurde vragen. In rood de vraag en cursief het antwoord van de (voormalige) minister van Economische Zaken, de heer Kamp.

1. Bent u bekend met het bericht ‘Grootste Nederlandse gasvondst van afgelopen 25 jaar’?  
Ja.

2. Wat vindt u van deze vondst?
Ik heb in maart 2015 aan Hansa Hydrocarbons (hierna Hansa) op grond van de Mijnbouwwet een opsporingsvergunning voor koolwaterstoffen verleend voor een gebied in de Noordzee, met daarin het voorschrift om een proefboring uit te voeren. Deze proefboring is ondertussen uitgevoerd en heeft geleid tot de genoemde gasvondst. Ik ben blij dat de door mij voorgeschreven proefboring succesvol is gebleken.

3. Wat zijn de risico’s en gevaren van deze exploratieboring voor de bodem en de invloed van winning bij mogelijke aardbevingen? Op welke wijze en door wie wordt dit gemonitord?
Bij het uitvoeren van een exploratieboring zijn algemene regels van de Mijnbouwregeling, het besluit algemene regels mijnbouw milieu (hierna Barmm) en het Arbeidsomstandighedenbesluit (hierna: Arbo-besluit) van kracht. Deze algemene regels vereisen het indienen van een veiligheids- en gezondheids-document (hierna vg-document) op grond van het Arbo-besluit, een werkprogramma ingevolge de Mijnbouwregeling en het doen van een melding in het kader van het Barmm. Het werkprogramma en het vg-document zijn instrumenten die zien op risico-identificatie en beheersing. Hiermee zijn de veiligheidseffecten door bodembeweging toereikend gereguleerd. Ter monitoring ontvangt het Staatstoezicht op de Mijnen dagelijks rapportages over de voortgang van de booractiviteit, volgend uit de verplichting opgenomen in de Mijnbouwregeling. Verder is gaswinning vooralsnog niet aan de orde. Mocht Hansa hiervoor opteren dan zal, aangezien het gasveld deels binnen de 12-mijlszone ligt, te zijner tijd een seismische risicoanalyse onderdeel uitmaken van het betreffende winningsplan (hetgeen de instemming behoeft van mijn opvolger).

4. Kunt u een compleet tijdspad geven van het benodigde (eventuele) verdere vervolg naar aanleiding van deze exploratieboring? Kunt u daarbij tevens aangeven aan welke eisen, op welk moment, door wie moet worden voldaan?
De verdere activiteiten en het tijdpad van het vervolg van deze exploratieboring zijn afhankelijk van de (winnings) plannen van Hansa. Indien Hansa voornemens is om gas te gaan winnen in het gebied, moet allereerst een winningsvergunning worden aangevraagd. Daarnaast dient Hansa dan een winningsplan in te dienen. In dit geval zal mijn opvolger een besluit moeten nemen over deze winningsvergunningaanvraag en de gevraagde instemming met het winningsplan. Vervolgens heeft Hansa nog een omgevingsvergunning (indien binnen de 12-mijlszone) of een mijnbouw milieuvergunning (indien buiten de 12-mijlszone) nodig voor de plaatsing van een eventueel productieplatform. Deze verdere besluitvorming heeft vermoedelijk nog een doorlooptijd van minimaal 2 jaar.

5. Wordt in kaart gebracht of en waar mogelijke breukvlakken zich bevinden?
Hansa heeft op basis van de beschikbare seismische informatie de aanwezige breukvlakken al eerder in kaart gebracht, aangezien deze informatie essentieel is bij de vaststelling van het aan te boren punt in het gasvoorkomen. De boring heeft ten aanzien van de aanwezige breukvlakken mogelijk nog additionele informatie opgeleverd. Deze kan in de aanloop naar een eventuele winningsfase worden gebruikt voor een inschatting van het seismisch risico.

6. Is het gevonden gas hoog- of laagcalorisch?
Het door Hansa gevonden gas is laagcalorisch.

7. Deelt u de mening dat er een breed afbouwplan aardgaswinning opgesteld moet worden, waarbij gedegen in kaart gebracht moet gaan worden waar gaswinning nu pijn doet of problemen geeft? Kan normering van winning op plekken waar de winning tot grote problemen leidt daarbij een uitgangspunt zijn? Wellicht kan daarbij tevens in beeld gebracht worden op welke wijze en op welke termijn hernieuwbare vormen van energie de plaats in kunnen nemen van gas? Kunt u uw antwoord toelichten?
In het kader van de transitie naar een volledig duurzame energievoorziening, is met name de afbouw van het Nederlandse gasverbruik van belang. Het versneld afbouwen van de winning van Nederlands gas, leidt bij een gelijkblijvend Nederlands gasverbruik slechts tot een verhoogde import van gas en draagt niet bij aan het versneld realiseren van hernieuwbare energiebronnen. De plannen / maatregelen van het huidige kabinet ten aanzien van de uitrol van duurzame energiebronnen (bijvoorbeeld door de bouw van windturbineparken en de realisatie van geothermieprojecten) hebben bijgedragen aan een snel groter worden aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de Nederlandse energiemix. Eventuele pijnpunten als gevolg van de gaswinning worden, op basis van alle geldende wet- en regelgeving en de eventueel ingediende zienswijzen, beoordeeld tijdens de procedure van vergunningverlening. Zo nodig worden ter voorkoming of mitigering hiervan, aanvullende voorschriften of beperkingen opgenomen in de betreffende besluiten.

8. Indien deze gasvondst gebruikt kan worden ter vervanging van gaswinning op land, wat is dan het effect van deze winning op de capaciteitsbehoefte en op de leveringszekerheid?
9. Kunt u zich een scenario voorstellen waarbij na deze exploratieboring niet verder gewonnen gaat worden? 

Antwoord op vraag 8 en 9: Het effect van een eventuele gaswinning door Hansa op de leveringszekerheid is op dit moment nog niet vast te stellen. Het thans in de media genoemde en niet door mij geverifieerde gasvolume (van 50 - 60 miljard kubieke meter) biedt daarvoor ook onvoldoende basis. Aangezien gaswinning vooralsnog niet aan de orde is, is ook een eventuele vervanging van gaswinning op land nog niet aan de orde. Voor wat betreft de benodigde besluitvorming voor een eventuele gaswinning in het gebied, verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 4.

23 oktober 2017

Ter info: Het winnen van gas en zout in de omgeving van Veendam

Op 1 september stelt PvdA-kamerlid Henk Nijboer (foto) vragen aan (nu voormalig) minister Kamp betreffende de combinatie van de winning van gas en zout in de omgeving van Veendam door Nedmag. Nijboer stelde vragen naar aanleiding van het toenemend aantal schadegevallen in Veendam en omgeving. Op 23 oktober beantwoordt minister Kamp deze vragen. Hoewel de winning zoals in Veendam en omgeving niet van toepassing is op Schiermonnikoog, willen we u de reactie van de minister niet onthouden.

In zijn antwoord op de vragen van Henk Nijboer meldt minister Kamp dat de combinatie van de winning van gas en zout in de omgeving van Veendam volgens hem niet tot problemen leidt. Kamp wijst er op dat een aantal gedupeerden naar de Technische commissie bodembeweging (Tccb) is gestapt. "In al die gevallen is de Tccb tot de conclusie gekomen dat er geen verband te vinden was tussen de schade en de mijnbouwactiviteiten in de regio"

Verder concludeert Kamp dat er ook geen sprake kan zijn van schade door bodemdaling in het gebied. "Die is heel geleidelijk", aldus Kamp. Volgens Kamp is er geen sprake van verhoogd risico in het gebied Hij benadrukt dat Staatstoezicht op de Mijnen (SdoM) de zaak in de gaten houdt. Hij voelt er niets voor om deze omgeving onder het nieuwe schadeprotocol voor het aardbevingsgebied te laten vallen, zoals Nijboer vraagt. Wel kondigt Kamp aan dat hij de Tccb opdracht heeft gegeven te onderzoeken of er voor heel Nederland 1 schadeprotocol kan komen. Het zou betekenen dat mijnbouwschade overal "afgewikkeld wordt door een onafhankelijk orgaan". Voor het aardbevingsgebied in Groningen wordt al gewerkt aan zo'n systeem.

Foto onder: Productieterrein firma Nedmag.

Info: Voorbeeld van gaswinning en bodemdaling op Ameland

De relatie tussen gaswinning en bodemdaling is merkbaar op Ameland. Duinvalleien worden natter en er is een verhoogde overspoelingskans van nesten van bodembroeders op de kwelder. De gaswinning is in 1986 gestart. In de loop van dertig jaar is door gaswinning onder de oostpunt van Ameland een bodemdalingsschotel ontstaan van twaalf kilometer en een diepte van ongeveer 30 centimeter in het centrum. Via een monitoringsprogramma worden de gevolgen van de bodemdaling op de natuur van het eiland onderzocht. De bodemdaling gaat de komende decennia nog door. Dit tempo neemt geleidelijk af doordat de gaswinning afneemt. Maar blijvend monitoren blijft belangrijk.

2 november 2017

Bericht van de Waddenvereniging

De Noordelijke Klimaattop
Op donderdag 9 november wordt in Groningen de Noordelijke Klimaattop gehouden door de drie noordelijke provincies (Groningen, Friesland en Drenthe) en de New Energy Coalition (een nieuwe organisatie gesteund door internationale aardgasbedrijven als GazProm en Shell). Tijdens deze Klimaattop worden plannen en projecten gepresenteerd om de noodzakelijke overgang van fossiele energiebronnen naar duurzame energiebronnen te versnellen.

Afbouwen van aardgaswinning
Opmerkelijk is dat een belangrijke en makkelijke manier om de energietransitie te versnellen ontbreekt op deze Klimaattop: het afbouwen van aardgaswinning in het Noorden en onder de Waddenzee. Daarom doen organisaties als de Waddenvereniging tijdens de Klimaattop een gezamenlijke oproep met diverse bestuurders van Noord Nederland om nu echt te beginnen met de afbouw.

Geen nieuwe aardgaswinning bij Ternaard
Concreet betekent een afbouw bijvoorbeeld dat de omstreden plannen voor nieuwe aardgaswinning door de NAM onder Werelderfgoed Waddenzee bij Ternaard niet meer nodig zijn.

Laat van u horen
Ondersteunt u dat?
Laat dan uw naam en woonplaats achter op de FaceBook-pagina van 'Laat Friesland Niet Zakken'. Klik hier. Of stuur een mailtje.

14 november 2017

Eerste krachtmeting met de nieuwe Klimaatminister, Eric Wiebes

Op 14 november vindt een eerste krachtmeting plaats in de Tweede Kamer tijdens een debat met de nieuwe klimaatminister Eric Wiebes (VVD). Hij wordt aan de tand gevoeld over de gasbel onder de zeeboden, twintig kilometer boven Schiermonnikoog. Op 9 november was er de Noordelijke Klimaattop in Groningen. De Waddenvereniging vroeg daarbij samen met andere organisaties aandacht voor de afbouw van gaswinning in het noorden. Handtekeningen van mensen en organisaties die willen dat initiatieven voor andere energie samen gaan met afbouw van gaswinning in het noorden, werden toen aan minister aangeboden.

De provincies Friesland, Drenthe en Groningen vinden dat er direct een afbouwplan moet komen voor de gaswinning onder de noordelijke provincies en de Waddenzee. Dit stelden zij in een 'slotverklaring' die zij op 9 november tijdens de Noordelijke Klimaattop ondertekenden.

Omdat het een gasvondst op de Noordzee betrof waren, wat de minister betreft, de regels voor extra bescherming voor natuurgebieden uit de nieuwe Mijnbouwwet niet van toepassing. 

Minister Wiebes liet duidelijk merken ambities te hebben om minder aardgas in Nederland te gaan verbruiken. Maar hij koppelde die ambitie niet meteen aan de eerste kans die zich voordeed om ook de winning van aardgas af te bouwen. De oproep uit Noord-Nederland om nou juist dat te doen, werd door de minister niet overgenomen.


Tweede Kamerlid William Moorlag (PvdA) pleit voor pas op de plaats

De PvdA wil dat de behandeling van alle aanvragen voor proefboringen en exploitatievergunningen die betrekking hebben op gaswinning worden opgeschort.

Tweede Kamerlid William Moorlag (foto) pleit op 14 november in het parlement voor een pas op de plaats, dus ook als het gaat om de gasvondst boven Schiermonnikoog. Hij wordt gesteund door GroenLinks en de SP. Moorlag vindt dat het kabinet eerst moet aangeven hoe groot op termijn de energiebehoefte is en welke bronnen voor energieopwekking nodig zijn.

Moorlag: "Het aandeel van steenkool, olie en gas moet sterk afnemen. Wat de PvdA betreft sluiten de steenkolencentrales zo snel mogelijk. Maar wat betekent het voor de gaswinning? Gaan we onverminderd door met gasboringen? Je zou het haast denken als mijnbouwers de ene na de andere aanvraag indienen". 

Volgens Moorlag is de kans zeer reëel dat het deel aardgas in de energiemix heel sterk zal afnemen. "Als we op dezelfde weg doorgaan liggen overcapaciteit en kapitaalvernietiging op de loer. Het aanboren en exploiteren van gasvelden vergt immers investeringen die pas na jaren worden terugverdiend". Moorlag vreest dat gasproducenten die vergunningen binnenhalen hoge schadevergoedingen eisen als op aandringen van de overheid de productie wordt gestaakt. "Ze moeten tegen hoge kosten buiten gebruik worden gesteld". 

De gaswinning moet anders, stelt het Groningse Kamerlid. "We moeten vooruit durven te kijken. Welke velden hebben we nu en straks nodig, en welke niet meer? De tijd dat de bevolking aardgas als groot geschenk ervoer, dat welvaart en comfort schonk, ligt ver achter ons. We moeten in de vergunningverlening ophouden te acteren als een dronken kerel die alleen maar interesse heeft in de lantaarnpaal waar hij toevallig tegenaan botst".


Minister Wiebes vindt dat proefboring kan doorgaan

Alle protesten uit de regio ten spijt: de nieuwe coalitie van Rutte III staat achter een proefboring naar gas boven Schiermonnikoog. Op 14 november stelt minister Wiebes in de Tweede Kamer dat een proefboring naar gas ten noorden van Schiermonnikoog kan doorgaan. Er is aan de voorwaarden voldaan, maar het kan nog 'heel lang duren' voordat er gewonnen wordt, aldus Wiebes. "De winningsmogelijkheden zijn nog onhelder. Deze boring is niet te vergelijken met de winning in Groningen. Het zal geen gemeenschap bedreigen...". Eerder fervente tegenstanders van gaswinning - D66 en de Christen Unie - zien onvoldoende gronden om het proces stop te zetten. Bovendien is de Noordzee geen kwetsbare Waddenzee, vinden zij... Tijdens het debat op 14 november lanceert de oppositie zeven moties tegen door voorgenomen boring door het bedrijf Hansa. 

15 november 2017

Onderzoek naar gasproductie moet over

De Raad van State vernietigt de eerder genomen gaswinningsbesluiten. De Raad stelt dat de besluiten van voormalig minister Kamp niet goed zijn onderbouwd en moeten over.  Kamp had meer oog moeten hebben voor de veiligheid van de inwoners van Groningen, vindt de hoogste bestuursrechter. De minister ging er destijds van uit dat het niet mogelijk was om de risico's van gaswinning te beoordelen, maar hij had er meer onderzoek naar kunnen doen meent de Raad van State. Ook heeft de minister niet duidelijk gemaakt welke maatregelen nodig zijn om de gaswinning te beperken. Dat er in 2018 wel 'gewoon' 21,6 miljard kubieke meter gas mag worden gewonnen, is een tussenoplossing. Doordat de gaswinningsbesluiten zijn vernietigd, zou eigenlijk het oude besluit uit 2007 van kracht worden. Daarin is geen limiet vastgelegd. Dat zou inhouden dat de NAM ongelimiteerd mag winnen. Dat vond de bestuursrechter te ver gaan. Daarom heeft de Raad van State het laatste besluit (21, 6 miljard kuub) voor een jaar toegestaan. De huidige minister Wiebes krijgt een jaar de tijd om een nieuw besluit te nemen. Veel inwoners van Groningen denken dat dat voor hen gunstiger uitvalt.

21 november 2017

Minister Wiebes vindt praten over gaswinning niet nodig

De ingediende moties tegen gasboringen ten noorden van Schiermonnikoog worden op 21 november door een meerderheid van de Tweede Kamer verworpen. Alleen SP, PvdA, Partij voor de Dieren en indiener GroenLinks zijn voor de ingediende moties. GroenLinks vroeg daarbij aan minister Wiebes om het advies van bewoners, de gemeenten en provincies die protesteren tegen de voorgenomen gaswinning, serieus te nemen. Wiebes stelt dat de gaswinning op zee plaatsvindt en dat praten met de eilanders, gemeenten en provincies dan ook niet nodig is..

7 december 2017

Verontrustende conclusies Auditcommissie: 
Afname wadplaten en vogelsoorten in gaswinningsgebied Waddenzee

Het jaarlijkse advies van de zogeheten Auditcommissie over de (monitoring) resultaten van de gaswinning onder de Waddenzee (van 7 december 2017) bevat een aantal conclusies. Deze zijn voor de Waddenvereniging erg verontrustend. De commissie concludeert dat er als sinds 2010 sprake is van een afname van hoger gelegen wadplaten.

Het betreft een gebied van circa 300 hectare. Daar is ook een afname van vogelsoorten geconstateerd. In het Lauwersmeer is verder sprake van een beperkte, maar onverwachte verzilting. De NAM geeft in haar rapportages onvoldoende aandacht aan deze veranderingen.

U bent nu op pagina 2 van het dossier Gasvondst.
Voor pagina 1, klik hier >  dossierpagina 1
  
home