Ontstaan van de Berkenplas
en Binnenkwelderplas en Kooiplas


 Foto: Joke Wöhler

De Berkenplas is in 1963 ontstaan, toen men zand nodig had voor het ophogen van de Kooiduinen. Het drassige gebied van destijds had toen de naam Prikkebosk.

  Berkenplas, begin jaren '70

Het zand dat op de plek van de huidige Berkenplas werd gegraven werd dus gebruikt om de  Kooiduinen op te hogen. De Kooiduinen zijn van oorsprong zo'n 300 jaar oud. Ze zijn na 1600 ontstaan als een soort verlengde van de oude duinen. De Kooiduinen zijn een onderdeel van de zogeheten dijkring (de ring op deltahoogte van dijk en duinen om het dorp heen).

In 1992 heeft men de hoogte van de Kooiduinen opnieuw gemeten. Toen bleek dat ze op sommige plekken opnieuw opgehoogd moesten worden. Men haalde het zand daarvoor weg ten noorden van de Kooiduinen. Op die plaats ontstond de plas met de naam Binnenkwelderplas.

Ook de Kooiplas is ook door het winnen van zand ontstaan. Deze plas is nu een zoetwaterplas voor de vogels. De plas is 60 x 180 meter groot en ongeveer 1,20 meter diep. De begroeiing rond de plas is spontaan ontstaan.   

De Berkenplas als recreatievoorziening

Het graven van zand uit wat nu de Berkenplas is, is een bewuste keuze geweest. Aanvankelijk dacht men er aan om zand te graven tussen de eendenkooi en de Kooiduinen. De inspecteur van Domeinen, de heer Klein,  stelde echter dat de Schiermonnikoogse gemeenschap een grotere dienst kon worden bewezen als het zand op een plaats gewonnen werd die ook recreatieve mogelijkheden bood. Zo ontstond de - nu veel bezochte - Berkenplas. De waterstand wordt voor het overgrote deel bepaald door het grondwaterpeil.

Horeca aan de Berkenplas

Begin jaren '60 begon de gymnastiekleraar Bruining met een klein verkooppunt van ijs en snoepwaren aan de zuidoostkant van de plas. De plas was al snel door gasten en eilanders in gebruik genomen als recreatieplas, precies zoals de heer Klein had verondersteld.

In 1968 startten de zwagers Ad C. de Haan en Willem K. van der Geest de exploitatie van een klein paviljoen op de plaats van het huidige pand. In de loop der jaren werd het pand en de omgeving steeds meer aangepast aan de recreatie.

Begin jaren zeventig (1972) werd het paviljoen overgenomen door Bert Kolstein. In 1977 opgevolgd door de voormalige badmeester Willem de Ruiter. In 1978 werden de broers Mike en Jaap Verburg eigenaar van het bedrijf. De vier genoemde eigenaren legden het accent naast de dagverkoop op het avond uitgaansleven. In deze jaren werd het voormalige paviljoen vergroot. De inrichting werd geheel veranderd met speciale zithoekjes, een zitkuil en een ruime dansvloer.

In 1983 werd café De Berkenplas overgenomen door Melle en Tiny Smith-Feitsma. Zij gaven het bedrijf inpandig een grote facelift. Tevens startten zij de restaurantactiviteiten. Rondom de plas werden verlichting en speelattributen geplaatst (deze speeltoestellen zijn verwijderd na de invoering van het Speeltuinbesluit).
 

Het bedrijf en het bedrijfsconcept opgezet door de familie Melle en Tiny Smith-Feitsma, en vanaf 1984 voortgezet door mevrouw Tiny Feitsma, werd in 1990 overgenomen door haar opvolgers Lies Nieuwland en Guus Dolsma.

Sinds 1997 is café restaurant De Berkenplas eigendom van de familie Sikkema. De familie is tevens eigenaar van cafétaria De Halte aan de Reeweg in het dorp. De afgelopen jaren (1998-2001) is, samen met onze vaste medewerkers, veel energie gestopt in het upgraden van het gebouw.