De kwelder

■ Verlanding

De kwelders liggen aan de wadkant van het eiland. Ze ontstaan door zogeheten 'verlanding' van de wadbodem. Slikplaten worden steeds hoger doordat er slib op achterblijft dat door de vloed werd meegevoerd. Er gaan algen en kwelderplaten op groeien die op hun beurt ook weer slib vasthouden. De kwelders zijn er pas sinds 1850. Voor die tijd was het oosten van Schiermonnikoog een enorme lege vlakte met zand.



■ Zout en zoet

Diepe slenken (geulen) doorsnijden het kweldergebied. Zij voeren het zeewater en regenwater van de kwelder af. De kwelder kent dan ook een overgang van zout naar zoet water. Op de zoute delen groeien zout-minnende pionierplanten als zeekraal en slijkgras. De hogere delen van de kwelder overstromen alleen bij hoge vloed. Daar groeien planten als lamsoor, zee-alsem en Engels gras.

■ Oosterkwelder

Door de aanleg van een stuifdijk in 1960 kwam er een stuk vlakte apart en meer beschut te liggen van de rest. Er groeiden veel planten en er ontstonden duinen. In 1970 braken vier geulen vanuit de Noordzee door naar de kwelder.  Rijkswaterstaat heeft vanaf dat moment het onderhoud aan de stuifdijk stop gezet. De kwelder valt nu onder het Nationaal Park en wordt beheerd door Natuurmonumenten. Sinds 1990 broedt er een kolonie lepelaars in de kwelder.   De Oosterkwelder is in het broedseizoen (15 april - 15 juli) alleen toegankelijk voor excursies van Natuurmonumenten.

 Foto: Rob Stegeman

■ Binnenkwelder

Dit kweldergebied werd vroeger al gebruikt als weidegebied voor het vee. Er graasde tot 1958 vee onder begeleiding van een herder. Sinds 1975 graast er weer vee waarmee voorkomen wordt dat het gebied dichtgroeit. Zo'n 160 stuks jongvee van de eilander boeren beweidt de kwelder. Het vee zorgt ervoor dat de kwelder niet verruigd. Zo ontstaat een mozaļek van meer en minder begraasde delen. Andere dieren profiteren hier weer van. Met name de kievit is veel te vinden op de begraasde delen.

■ Bancks-polder: vroeger een kwelder

Een ander voorbeeld van een oorspronkelijke kwelder is de 'Bancks-polder'. Door de aanleg van de zeedijk werd dit gebied 'zoet' en daardoor geschikt voor landbouw. Op de plaats van de Westerplas lag tot 1964 de Westerkwelder.

lamsoor

zeekraal