|
De Wassermann op Schiermonnikoog
De Wassermann is een betrekkelijk gave, ruim 27 meter lange
bunker langs de Prins Bernhardweg op Schiermonnikoog.
Vanaf deze bunker heeft u een prachtig uitzicht over
het eiland, de Noordzee en de Waddenzee.
De bunker heeft niet de juiste naam.
In plaats van 'Wassermann' zou het
gewoon 'de grote Bunker' moeten
heten. 'Wassermann' is de naam van
de antenne 'de Wassermann', gemaakt
door Siemens, die er nooit is op
komen te staan. Het duin heette
eigenlijk 'het Poemelsduin'. Dit
duin werd door de bezetter helemaal
afgegraven. Toen de bunker op hoogte
was, werd het duin opnieuw
aangebracht, zodat de bunker dus in
het duin zit, in plaats van op het
duin. Het duin zou het gewicht van
de bunker niet hebben kunnen dragen.
Bron: B. Henstra
|
|
De grote bunker maakte deel uit van de Atlantikwall, een verdedigingslinie
langs de kusten van Noorwegen, Denemarken, Duitsland,
Nederland, België en Frankrijk.
De Atlantikwall is door de nazi’s gebouwd in de periode
1941-1945 om landing van geallieerde troepen te voorkomen.
Met zijn 14.000 bunkers, waar 17.000.000 ton beton en
1.200.000 ton staal voor gebruikt is, vormt de Atlantikwall
de grootste kustverdedigingslijn uit de geschiedenis.
In Nederland vinden we nog veel restanten langs de kust van
Zeeland, Zuid- en Noord-Holland, de Waddeneilanden,
Friesland en Groningen.
Op Schiermonnikoog waren verspreid liggende bunkers
aanwezig, onder meer bij hotel Noderstraun aan het eind van
de Badweg. Maar er was ook een concentratie van een
dertigtal bunkers, een ‘bunkerdorp’ dat de codenaam ‘Schlei’*
kreeg en gelegen was aan het einde van de Prins Bernhardweg,
bij het paviljoen Marlijn bij het badstrand ter hoogte van
Paal 6. Deels zijn deze bunkers nog zichtbaar en een enkele
wordt als opslagplaats gebruikt. Na de oorlog is een aantal
opgeblazen met springstof. Veel bunkers zijn in de jaren
tachtig onder het duinzand weggewerkt. (*
zie ook website Bunkermuseum Schlei, klik).
Het werken aan
de bunker
De bunkerbouw berustte bij de Organization Todt en werd
uitgevoerd door een aannemersfirma uit Noord-Groningen. De
bouwvakkers voor de bunkerbouw kwamen voor het overgrote
deel van het vasteland. Schiermonnikogers moesten wel hand-en-spandiensten
leveren.
Onder meer het met paard en wagen vervoeren van materialen.
Ze werden hiertoe verplicht, op straffe van het in beslag
nemen van hun paarden. Ook waren er eilanders die tewerk
gesteld werden door de bezetter. De aannemers Kool en
Wildeboer – die wel graag voor de bezetter werkten – moesten
na de oorlog voorkomen en moesten de winst die zij bij het
bouwen van de bunker hadden gemaakt als boete betalen.
Smalspoor
Voor de bouw van de Wassermann en het
Schleidorp werd een
smalspoor aangelegd vanaf de toenmalige veerhaven aan het
einde van de Reeweg, de tegenwoordige jachthaven. Het spoor
liep aanvankelijk langs de Reddingsweg, maar omdat het daar
te moerassig was, werd een nieuwe route aangelegd die iets
oostelijker verliep. In de volksmond werd dat pad door
Schiermonnikogers ‘Moffenpaid’ genoemd; later werd dat pad
heel navrant omgedoopt in Prins Bernhardweg. Voor de bouw
van de bunker werd eerst 'het Poelmansduin' geheel
weggehaald. Toen de bunker op hoogte was werd het duin er
opnieuw omheen aangebracht. De bunker staat dus eigenlijk in
het duin.
Kathedraal
De Organization Todt had aan het eind van de Tweede
Wereldoorlog de aannemer de opdracht gegeven de Wassermann
zo veel mogelijk te camoufleren. Hij heeft dan ook de vorm
van een kathedraal. De bouw van deze bunker heeft ongeveer
driekwart jaar in beslag genomen.
Volkomen mislukt
De Wassermann, genoemd naar een voor die tijd zeer modern
Duits radarsysteem, is nooit als zodanig gebruikt. Toen de
bunker voltooid was, zijn zowel de installatie als de
bevestiging van het radarsysteem en de 40 meter hoge
radarcilinder zwaar gesaboteerd.
Met een dergelijk radarsysteem was men in staat om binnen
het bereik van 300 kilometer het luchtruim te controleren op
vijandelijk vliegtuigen. Het verhaal gaat dat de Nederlandse
uitvoerders het handgeschreven Duitse cijfer 1 voor een 7
aanzagen en dus werd de installatie op alle mogelijke punten
6 centimeter te groot. Dat is een van de belangrijkste
redenen waarom de Wassermann een volkomen mislukt project is
geworden.
Terrasje
 |
Na de oorlog heeft de bunker een paar jaar als terrasje
gefungeerd, maar ook dat is geen doorslaand succes geworden.
Daarna - tot en met nu - is het een prachtige uitkijkpost.
|
Sinds 1989 is de bunker in beheer bij Natuurmonumenten. Die
heeft een paar jaar geleden de bunker weer toegankelijk
gemaakt voor het publiek. Een lamp, gevoed door een
zonnecollector, geeft de nodige verlichting.
Op de bunker is een hek geplaatst en een
kaart van het eiland geeft aan waar landschappelijke en
cultuurhistorische zaken te zien zijn. Rond de bunker staan
voor de vermoeide toerist een aantal bankjes.
*
Zie ook: 'Schlei'-dorp (klik)
*
Zie ook: Bunkermuseum Schlei (klik)
Vanaf de bunker
heeft u een mooi uitzicht over het hele eiland.
Foto: Fotografennet ©
Foto:
Rob Stegeman
Omgeving bunker Wassermann
|
