|
|
|
Walviskaken
In het centrum van
het dorp staan de walviskaken. Ze getuigen van een periode dat
Schiermonnikoog veel met de walvisvaart te maken had.
Vlak na de Tweede
Wereldoorlog was er gebrek aan alles in het land. Er was vooral
behoefte aan olie en vetten. Er paar kopstukken in Amsterdam
hadden besloten om walvissen te gaan vangen. En zo werd de 'NV
Nederlandse Maatschappij voor de Walvisvaart' opgericht.
Er werd een tanker
gekocht die werd verbouwd tot een fabrieksschip waar de
walvissen konden worden verwerkt. Het schip voer onder de vlag
van maatschappij Vinke & Co.
De eerste expeditie
vertrok in oktober 1946 naar de zuidpool. Een expeditie bestond
uit het moederschip, de Willem Barendsz (foto onder) en een stuk of zeven
jagers. De jagers waren uitgerust met een harpoenkanon waarmee
de walvissen werden geschoten. De geschoten walvissen werd naar
het moederschip gebracht om daar te worden verwerkt.
De eilander Klaas
Visser is lange tijd de kapitein geweest van de Willem Barendsz (foto boven).
Door zijn bemiddeling konden veel eilanders aanmonsteren op het
schip. Voor veel gezinnen was dat erg belangrijk want na de
Tweede Wereldoorlog was er weinig werk op het eiland. Bovendien
werd er op de walvisvaart goed verdiend omdat men een premie
kreeg op elk vat olie. Op een gegeven ogenblik hadden wel 35
gezinnen hun belangrijkste inkomsten uit de walvisvaart.
De expeditie duurde
7 maanden; de Willem Barendsz vertrok in oktober 1946 met 380
bemanningsleden. Via Curaçao en Kaapstad ging men naar het
zuidpoolgebied.
Na een wat moeizaam
begin beleefde de walvisvaart in de periode tussen 1948 en 1954
gouden tijden. De hoogste opbrengst werd bereikt in het seizoen
1951-1952 met een bedrag van meer dan 21 miljoen gulden.
De eilander
bemanningsleden vertrokken in oktober en keerden in april weer
terug.
Bij terugkeer
vonden ze allemaal wel een baantje op het eiland want het
toeristenseizoen begon. Zo hadden vele gezinnen een goed
bestaan.
Omdat er steeds
meer landen op walvissen gingen jagen liep hun aantal snel
terug.
Bovendien werd er
in de wereld meer olie geproduceerd uit andere grondstoffen
zoals aardnootjes. De prijs van walvisolie kelderde. Tussen 1910
en midden jaren zestig zijn er 330.000 blauwe vinvissen tot
smeerolie, margarine, veevoer, kunstmest en schoonheidsmiddelen
verwerkt. De laatste reis van de Willem Barendsz was in het
seizoen 1963-1964.
Later zijn ze geïmpregneerd omdat ze poreus waren geworden door weer en wind. Tot op de dag van vandaag vertellen ze het verhaal van de walvisvaart. Een plaquette op één van de kaken bij de Willemshof geeft een toelichting.   De blauwe vinvis (tekening boven) is een walvis en het grootste dier op aarde: het vrouwtje kan maar liefst 33 meter lang worden en 120.000 kilo wegen. De blauwe vinvis is groter dan de allergrootste dinosaurus ooit was! De tong van een blauwe vinvis weegt net zo zwaar als een Afrikaanse olifant. NB: Klik op de foto voor het geluid van de blauwe vinvis. Nederlanders en de walvisvaart
|
